ترخیص کالا از گمرک چیست؟
ترخیص کالا مجموعهای از تشریفات قانونی، اداری و اجرایی است که باعث میشود کالای وارداتی یا صادراتی، بعد از کنترل گمرک، اجازه ورود به کشور یا خروج از آن را بگیرد. در این فرآیند اسناد، مجوزها، تعرفهها، حقوق و عوارض گمرکی بررسی و نهایی میشوند تا کالا به صورت رسمی و قانونی در اختیار صاحب کالا قرار بگیرد.
برای شرکتهای واردکننده و صادرکننده، ترخیص حرفهای یعنی کاهش توقف کالا در گمرک، مدیریت دقیق هزینهها و حذف ریسکهای حقوقی و ارزی در کوتاهترین زمان ممکن. در یک تجارت رقابتی، همین چند روز تأخیر یا چند درصد خطای محاسبه میتواند سود یک قرارداد را کاملاً تغییر دهد.
ترخیص کالا فراتر از یک تشریفات اداری، شریان حیاتی زنجیره تأمین شماست. شرکت بازرگانی ماهان دیدار با تسلط بر آخرین بخشنامههای گمرکی، این فرآیند پیچیده را برای شما شفاف و سریع میکند.
اهمیت ترخیص کالا برای کسبوکارها
- کاهش خواب سرمایه و هزینه انبارداری با کوتاه شدن زمان توقف کالا در گمرک.
- جلوگیری از جریمهها، اختلافات گمرکی و برگشت محموله بهدلیل اشتباه در اظهار یا مدارک.
- امکان برنامهریزی دقیقتر تأمین مواد اولیه و تحویل بهموقع سفارش مشتری.
- ایجاد سابقه مثبت برای شرکت نزد گمرک و بانکها با رعایت کامل قوانین و ضوابط.
یک مثال ساده: واردکنندهای که اظهار تعرفه را اشتباه انتخاب کند، ممکن است علاوه بر پرداخت مجدد حقوق ورودی، مشمول جریمه و تأخیر طولانی در ترخیص شود؛ در حالی که یک تیم باتجربه میتواند از ابتدا کد تعرفه درست و بهینه را انتخاب کند.
مراحل ترخیص کالا از گمرک (گامبهگام)
۱. پیشنیازها قبل از رسیدن کالا
- دریافت پروفرما (پیشفاکتور) از فروشنده و توافق نهایی شرایط تجاری، حمل و پرداخت.
- ثبت سفارش کالا در سامانه جامع تجارت و دریافت مجوزهای اولیه مورد نیاز.
- تأمین ارز از طریق سیستمهای بانکی یا روشهای مجاز تعیینشده توسط بانک مرکزی.
- انتخاب بندر، فرودگاه یا مرز ورودی متناسب با نوع کالا، حجم و زمان تحویل.
- «اخذ شناسه کالا و شناسه رهگیری
۲. ورود کالا و اسناد حمل
- صدور بارنامه توسط شرکت حمل (دریایی، هوایی، زمینی یا ریلی) و ارسال مدارک حمل برای صاحب کالا.
- صدور قبض انبار توسط انبار یا پایانه گمرکی پس از تخلیه کالا.
- اخذ ترخیصیه از شرکت حملونقل در صورت نیاز (بهویژه در محمولههای دریایی).
۳. اظهار کالا در سامانه گمرک
- ثبت اظهارنامه در سامانه EPL گمرک و وارد کردن مشخصات کامل کالا، ارزش و کد تعرفه (HS Code).«دور اظهاری واردات در سامانه پنجره واحد تجارت فرامرزی»
- دریافت شماره کوتاژ و تعیین مسیر اظهار (سبز، زرد یا قرمز) بر اساس ریسک و نوع کالا.
۴. ارزیابی و کنترل کالا
- تطبیق مدارک با کالا توسط کارشناسان گمرک و انجام بازرسی فیزیکی در صورت نیاز.
- کنترل وزن، تعداد، نوع بستهبندی و مشخصات فنی کالا نسبت به اظهارنامه.
- در صورت وجود اختلاف، اصلاح اظهار یا تشکیل پرونده رسیدگی بر اساس مقررات.
۵. اخذ مجوزهای تخصصی
بسته به نوع کالا، ممکن است نیاز به مجوزهایی مانند استاندارد، بهداشت، قرنطینه، وزارت صمت، سازمان غذا و دارو یا سایر مراجع داشته باشید. عدم اخذ بهموقع هر یک از این مجوزها، باعث توقف کالا و افزایش هزینهها خواهد شد.
۶. محاسبه و پرداخت حقوق و عوارض گمرکی
- محاسبه حقوق ورودی، سود بازرگانی، عوارض، مالیات بر ارزش افزوده و سایر هزینههای قانونی بر اساس ارزش سیف و کد تعرفه.
- پرداخت مبالغ از طریق درگاههای بانکی معرفیشده در سامانه گمرک و ثبت رسید پرداخت.
۷. صدور پروانه و مجوز بارگیری
پس از تأیید نهایی کارشناس و رئیس سرویس، پروانه سبز گمرکی صادر میشود و مجوز بارگیری و خروج صادر خواهد شد. در این مرحله، هماهنگی با انبار گمرک و شرکت حمل برای خروج کالا انجام میشود.
۸. خروج کالا از گمرک
کالا زیر نظر مأموران گمرک روی وسیله حمل مناسب بارگیری شده و به مقصد نهایی (انبار صاحب کالا، انبار استریپ، خط تولید یا مشتری) ارسال میشود. با تکمیل این مرحله، فرآیند ترخیص برای آن محموله به پایان میرسد و مسئولیت نگهداری کالا به صاحب کالا منتقل میشود.
مدارک لازم برای ترخیص کالا
- پیشفاکتور (Proforma Invoice) و فاکتور نهایی فروشنده.
- لیست بستهبندی (Packing List) شامل تعداد، وزن و نوع بستهبندی.
- بارنامه (Bill of Lading / AWB / CMR) متناسب با شیوه حمل.
- گواهی مبدأ (Certificate of Origin) در صورت نیاز.
- مجوزهای قانونی و تخصصی مربوط به نوع کالا (استاندارد، بهداشت، قرنطینه، …).
- کارت بازرگانی معتبر به نام صاحب کالا یا نماینده قانونی.
- بیمهنامه حمل در صورت وجود.
- سایر اسناد خاص بسته به نوع کالا، کشور مبدأ و روش پرداخت (LC، حواله و…).
عوامل مؤثر بر هزینه ترخیص کالا
- نوع کالا و کد تعرفه (HS Code) و میزان حقوق ورودی و سود بازرگانی مربوط به آن.
- ارزش کالا و نوع اینکوترمز (مثلاً CIF، FOB) که مبنای محاسبه هزینهها قرار میگیرد.
- هزینه انبارداری، دموراژ کانتینر و خدمات بندری در صورت تأخیر در ترخیص.
- هزینه بازرسیهای قبل از حمل یا حین ترخیص، آزمایشگاهها و سازمانهای صادرکننده مجوز.
- دستمزد ترخیصکار، حمل داخلی تا انبار صاحب کالا و خدمات جانبی.
چرا استفاده از شرکتهای ترخیص کالا و مشاوران بازرگانی؟
شرکتهای تخصصی ترخیص کالا، بهعنوان نماینده قانونی صاحب کالا، تمام تشریفات گمرکی را از طرف او انجام میدهند. این شرکتها با تسلط به قوانین، بخشنامهها و رویههای اجرایی گمرک، ریسک خطا را کاهش داده و سرعت انجام کار را بالا میبرند.
مهمترین مزایای همکاری با چنین شرکتهایی عبارت است از:
- کاهش زمان ترخیص و جلوگیری از هزینههای اضافی توقف کالا.
- انتخاب درست کد تعرفه و بهینهسازی حقوق و عوارض در چارچوب قانون.
- مدیریت همزمان ثبت سفارش، تأمین ارز و اخذ مجوزهای تخصصی.
- پیگیری پروندههای گمرکی و حل اختلافات احتمالی با سازمانهای مرتبط.
قش مشاوره بازرگانی در ترخیص موفق
در عمل، ترخیص موفق از گمرک از مرحله «قبل از خرید» شروع میشود؛ یعنی زمانی که هنوز کالایی حمل نشده است. مشاوره تخصصی بازرگانی کمک میکند قبل از نهایی کردن قرارداد، موارد زیر دقیق بررسی شود:
- امکان واردات یا صادرات کالا بر اساس آخرین مقررات.
- انتخاب کشور مبدأ، روش حمل، اینکوترمز و شرایط پرداخت متناسب با نوع کالا.
- برآورد اولیه هزینههای گمرکی و ارزی و مقایسه سناریوهای مختلف.
- پیشبینی مجوزهای لازم و زمانبندی تقریبی ترخیص.
این رویکرد باعث میشود تصمیم تجاری شما از ابتدا بر پایه اطلاعات واقعی، تحلیل ریسک و اعداد قابل اتکا باشد، نه حدس و تجربه پراکنده.
پرسشهای پرتکرار درباره ترخیص کالا
مدت زمان ترخیص کالا چقدر است؟
مدت زمان ترخیص به نوع کالا، کامل بودن مدارک، مسیر اظهار (سبز، زرد، قرمز) و سرعت اخذ مجوزهای تخصصی بستگی دارد. در صورت آماده بودن مدارک و نبود مشکل خاص، ترخیص بسیاری از کالاها در چند روز کاری قابل انجام است.
آیا بدون کارت بازرگانی میتوان کالا ترخیص کرد؟
برای اغلب رویههای واردات تجاری، داشتن کارت بازرگانی معتبر ضروری است. در برخی رویههای خاص مانند واردات مسافری، واردات موقت یا موارد استثنایی ممکن است شرایط متفاوتی اعمال شود که باید جداگانه بررسی شوند.
اگر در اظهار کالا اشتباه شود چه اتفاقی میافتد؟
اشتباه در اظهار میتواند منجر به اصلاح اظهار، پرداخت مابهالتفاوت حقوق ورودی، جریمه یا حتی تشکیل پرونده تخلف گمرکی شود. به همین دلیل، استفاده از ترخیصکاران حرفهای و مشاوران آشنا با قوانین، از بروز چنین مشکلاتی جلوگیری میکند.
: اطلاعات تماس ماهان دیدار
دفتر جردن:
02126806271
02126808231
آدرس: خیابان جردن، خیابان شهید روانپور، پلاک ۲۴، طبقه ۶، واحد ۶۰۱
دفتر زعفرانیه:
02126803128
02126806257
آدرس: تهران، خیابان زعفرانیه، خیابان اعجازی، پلاک ۳۴، طبقه ۴